10 Kasım etkinlikleri: Atatürk’ü çocuğa sade ve sakin anlatmak

10 Kasım’da neden 09.05’te saygı duruşu yapılır?

Atatürk 10 Kasım 1938 sabahı saat 9’u 5 geçe İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda öldü.¹² Her yıl o saatte sirenler çalar; insanlar olduğu yerde durur ve bir süre sessizce onu anar. Okullarda da tören yapılır.

Okul takviminde 10–16 Kasım Atatürk Haftasıdır. Ara tatille çakıştığı yıllarda okuldaki anma etkinlikleri tatilden önceki haftaya alınabiliyor; okulunuzun programını öğretmeninize sorabilirsiniz.⁴

Atatürk kimdi? Çocuğa anlatılabilecek kısa bilgiler

Hepsini bir kerede anlatmanız gerekmez. Çocuğunuzun ilgisini çeken bir iki tanesiyle başlayın; okul öncesi için “kitapları ve ağaçları severdi” gibi somut bilgiler en kolay anlaşılanlar.

• Kimdi?

  Mustafa Kemal Atatürk 1881’de Selanik’te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Bey’di.¹

• Ne yaptı?

  Kurtuluş Savaşı’na önderlik etti, Türkiye Cumhuriyeti’ni kurdu ve 29 Ekim 1923’te ilk cumhurbaşkanı oldu.¹

• Harfler ve okul

  1928’de bugün kullandığımız harflere geçildi. Atatürk yeni harflerin öğretildiği okulların “Başöğretmen”i oldu (24 Kasım 1928). Öğretmenler Günü’nü bu yüzden 24 Kasım’da kutluyoruz.¹⁵

• Kitapları severdi

  Kitap okumak en sevdiği şeydi. Okurken önemli yerlerin altını renkli kalemle çizerdi; savaşta ve hastayken bile okumayı bırakmadı.¹

• Ağaçları severdi

  Ankara’daki çiftliğin bir gün orman olmasını istediği için adını Orman Çiftliği koydu. Yalova’da bir çınarın dalı kesilmesin diye evi raylar üzerinde yaklaşık 4,8 metre kaydırıldı (1930); bu ev bugün “Yürüyen Köşk” diye bilinir.¹³

• Müziği severdi

  Türküleri ve şarkıları severdi. Cumhuriyetin ilk yılında Ankara’da müzik öğretmeni yetiştiren bir okul açtırdı.¹

• 10 Kasım

  10 Kasım 1938 sabahı saat 9’u 5 geçe, İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda öldü. Bugün Ankara’daki Anıtkabir’de yatıyor (1953’ten beri).¹²

Ölümü küçük çocuğa nasıl anlatmalı?

Söyleyebileceğiniz birkaç cümle

“Atatürk çok uzun zaman önce, ben bile doğmadan çok önce yaşadı. Hastalandı ve öldü. Öldüğü için artık yaşamıyor; ama yaptıkları bugün de bizimle: okullarımız, kullandığımız harfler, 23 Nisan. 10 Kasım’da onu sevgiyle hatırlayıp teşekkür ediyoruz.”

• Açık sözcük kullanın. “Uyudu”, “gitti” gibi ifadeler küçük çocuğun kafasını karıştırabilir; uyumaktan korkmasına ya da geri döneceğini beklemesine yol açabilir. “Öldü” demek ve bunun kalıcı olduğunu söylemek daha anlaşılır.⁶
• Kısa ve dürüst cevap verin; ayrıntıyı çocuk sorarsa açın. Anlattığınızı kendi sözleriyle size tekrar anlatmasını isteyebilirsiniz.⁶
• 4–6 yaş: “Uzun zaman önce” ve “teşekkür ediyoruz” yeterli. Siren sesinin yüksek olacağını önceden söyleyin.
• 7–9 yaş: Cumhuriyet, harfler ve 23 Nisan gibi somut bağlarla anlatın. “Sen olsan ona ne yazardın?” sorusu iyi bir başlangıç.
• Hüzün doğaldır. Çocuk üzülürse bunu söylemesine izin verin; ardından onun da sevdiği şeylere (kitap, ağaç, müzik) geçmek iyi gelir.
• Yakın zamanda bir kayıp yaşadıysanız konu çocuğa kendi kaybını hatırlatabilir. O gün biraz daha yakında olun; gerekirse öğretmeniyle de konuşun.

Evde ve sınıfta 5 etkinlik

1. 1. Atatürk’ün sevdiği şeyler kartı

   • 4–9 yaş
   • 15 dk
   • Yazdırılabilir

   Malzeme: Yazdırılmış sayfa, boya kalemleri

   1. Dört resme birlikte bakın: kitap, ağaç, müzik notası, balonlar. Her birinin altındaki cümleyi siz okuyun.
   2. Kitap ve ağaç için yukarıdaki kısa bilgiyi bir hikâye gibi anlatın (Yürüyen Köşk çocukların en sevdiği kısım).
   3. Resimleri boyasın. En alttaki kutuya kendi sevdiği bir şeyi çizsin; 1. sınıftaysa bildiği harflerle adını yazsın.

   Yazdırılabilir sayfaya git ↓

2. 2. Atatürk’e teşekkür mektubu

   • 5–9 yaş
   • 15–20 dk
   • Yazdırılabilir

   Malzeme: Yazdırılmış mektup kâğıdı, kurşun kalem, boya kalemleri

   1. Önce konuşun: “Atatürk’e bir şey söyleyebilseydin ne derdin?” Teşekkür etmek istediği bir şeyi bulsun (okulu, harfleri, 23 Nisan’ı…).
   2. Okul öncesi: çocuk söyler, siz yazarsınız; o da kutuya resim yapar.
   3. 1. sınıf: ilk satırdaki “Ata” yazısının üstünden geçsin; gerisini siz yazın ya da bildiği harflerle bir iki kelime eklesin. 2. sınıf: iki üç kısa cümleyi kendisi yazsın.
   4. Mektubu okulda ya da evde Atatürk köşesine asabilirsiniz.

   Yazdırılabilir sayfaya git ↓

3. 3. Bir fidan, bir tohum

   • 4–9 yaş
   • 20 dk + birkaç hafta gözlem

   Malzeme: Saksı ya da yoğurt kabı, toprak, fasulye veya nohut tanesi, su

   1. Atatürk’ün ağaç sevgisini ve Yürüyen Köşk’ü anlatın.
   2. Bahçeniz yoksa bir saksıya iki üç fasulye ekin. Bahçeniz varsa ya da okulun, belediyenin bir fidan dikme etkinliği varsa birlikte katılın.
   3. Her gün kim sulayacak, sıraya koyun. Filiz çıkınca boyunu ölçüp bir kâğıda çizsin.

4. 4. 09.05 saygı duruşuna hazırlık

   • 4–7 yaş
   • 5 dk

   Malzeme: Yok

   1. Okulda ne olacağını önceden anlatın: “Saat 9’u 5 geçe uzun bir siren sesi duyacağız. Herkes olduğu yerde, sessizce ayakta duracak. Bu, Atatürk’ü sevgiyle hatırlamanın bir yolu.”
   2. Siren sesi yüksek gelebilir; bunu bilmek küçük çocuğu rahatlatır. Evde birlikte bir dakika kıpırdamadan durmayı deneyin.
   3. Dururken içinden Atatürk’e teşekkür etmek istediği bir şeyi düşünebileceğini söyleyin.

5. 5. Cumhuriyet ve çocuklar: 23 Nisan sohbeti

   • 6–9 yaş
   • 10 dk

   Malzeme: Varsa geçen yılın 23 Nisan fotoğrafları

   1. Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920’de açıldı; bu gün bugün Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kutlanıyor.
   2. Sorun: “Sence bir bayram neden çocuklara verilmiş olabilir?” Cevabı düzeltmeyin; dinleyin.
   3. Birlikte “Büyüyünce ülkem için ne yapmak isterim?” resmi yapın. Kartın en alttaki kutusu buna da uygun.

Yazdırılabilir sayfalar (A4)

İki sayfa da yalnız çizgi çizimdir; boyamaya ve yazmaya uygundur. “Yazdır” düğmesi yalnız o sayfayı yazdırır. Mektup kâğıdındaki satırlar 1. sınıfın üç çizgili defter düzenine benzer; ilk satırdaki “Ata” yalnız okulda ilk öğretilen harflerle (A, T) yazılır.

İkisini birden yazdır

10 Kasım için kısa şiirler (1. ve 2. sınıf)

Bu şiirleri Blub Kids için yazdık; okulda ve evde okumak için kullanabilirsiniz. Tanınmış şairlerin şiirleri telif hakkıyla korunduğu için burada yer vermiyoruz. Hepsi dört dize, her dize sekiz hece: sesli okumaya ve ezberlemeye uygun.